در نخستین قسمت برنامه آپاراتی "سوژه" مطرح شد:

راز اقبال به مستند "رضاشاه" و عدم اقبال به سریال "معمای شاه" چیست؟

برنامه "سوژه"

حامد شکیبانیا و رامین حیدری فاروقی مهمانان نخستین قسمت از برنامه "سوژه"، ویژه سینمای مستند ایران بودند که به نقد جایگاه مستند در تلویزیون پرداختند.

به گزارش خبرنگار فرهنگی «نسیم آنلاین»، در نخستین قسمت از برنامه «سوژه» در سایت آپارات، حامد شکیبانیا و رامین حیدری فاروقی که پیش از این تجربه تولید مستند برای صداوسیما را داشته اند، به بیان انتقاداتی از جایگاه مستند در تلویزیون پرداختند.

شکیبانیا با بیان خاطراتی از ماجرای شنیدنی پخش مستند «فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه» از تلویزیون گفت: راه جذب مخاطب به سمت مستند در تلویزیون این است که مستندهای خوب، در ساعتهای خوب با اطلاع رسانی مناسب پخش شوند. ما با تعداد زیادی از مستندهای ساخته شده در داخل مواجهیم که به دلایل سلیقه ای یا قواعد دست و پاگیر از تلویزیون پخش نمی شوند. این قوانین پخش گاهی لازم است گاهی اوقات هم دیگر کارکردشان را از دست داده اند و حالا دیگر می شود خیلی از حرف ها را از تلویزیون زد و کسی این قوانین دست و پاگیر را بازبینی نکرده است.

وقتی عبارت «شهید شدن خانواده منافقین» از تلویزیون پخش می شود!

تهیه کننده مستند «فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه» ادامه داد: مثلا در همین مستند که داستان مجاهدین خلق را از زاویه دید یکی از خود اعضای آنها بیان می کرد به خاطر حمایت رئیس وقت سازمان در زمانی خوب پخش شد. چون ما مستند را دیر رساندیم بسیاری از بخش ها که می توانست با تیغ ناظران پخش کوتاه شود در فیلم باقی ماند و همین بخشها باعث دیده شدن و متفاوت جلوه کردن کار از سیما شد.  مثلا در فیلم جایی خانواده منافقین شهید خطاب می شدند و یا از زبان منافقین گفته می شد سال 94 سال نابودی رژیم آخوندی؛ استدلال ما در پخش اینها این بود که الان سال 94 است و ما پابرجاییم و گفته شدن چنین عباراتی چیزی از ما کم نمی کند و بلکه در رد پندار آنهاست. پس در کنار پخش خوب آثار بایستی از ادبیات کلیشه شده رسمی فاصله گرفت و با بیانی متفاوت مسائل را مطرح کرد تا مخاطب به مستندهای تلویزیونی گرایش پیدا کند.

ناگفته های شکیبانیا از همکاری با مستند BBC

شکیبانیا با بیان خاطراتی گفته نشده از ساخت و پخش مستند «ایران و غرب» برای شبکه BBC به تفاوت نگاه به مستند در شبکه های بسیاری از شبکه های خارجی باکیفیت پرداخت و گفت: BBC از سه سال قبل از سی امین سالگرد انقلاب می دانست که می خواهد مستندی راجع به چالش های روابط ایران و غرب بسازد و به همین دلیل سفارش ساخت این مستند را به نورما پرسی داد؛ تهیه کننده ای که معروف است وقایع تاریخی را به کمک خود حاضرینِ سطح بالای حاضر در صحنه بیان می کند. ما هم در بخش فارسی آن با تیم وارد تعامل شدیم. نکته مهمی که اینجا وجود دارد، برنامه ریزی بلندمدت و اهمیت داشتن مستند برای این شبکه هاست که این مسئله خودش را در پخش مستند هم نشان می دهد.

حامد شکیبانیا درباره دیده شدن آثار مستند تولید شده توسط شبکه های معروف فارسی زبان خارجی گفت: تلویزیون های جریان اپوزیسیون بزرگترین فرصتشان در شکاف های تلویزیون ماست. مهمترین شانس آنها برای دیده شدن آثارشان این است که ما اینقدر در مستندهای تاریخی و سیاسی مان قواعد دل به خواه سختگیرانه و غیرضروری داشته ایم، که فضا را برای کسی که بخواهد با ساده ترین امکانات حرفی متفاوت بزند، باز گذاشته ایم.

وی با اشاره به مستند «رضا شاه» خاطر نشان کرد: این مستند یک فیلم مقاله پر ایراد است و اگر منصفانه نگاه کنیم در مورد رضاشاه می شود مستندهای منصفانه تری ساخت. یکی از مهمترین دلایل دیده شدن چنین مستندهایی این است که ما در اینجا کاری کرده ایم که به جای رضاشاه همه باید بگویند رضاخان. در حالیکه با رضاشاه گفتن ما او دوباره شاه نمی شود. به عنوان مثال در همین سریال «معمای شاه» چون نویسنده از آینده شخصیت ها خبر داشته، کاراکترها دیالوگهایی را می گویند که گویی از آینده خبر دارند. پس مخاطب متاسفانه جنس فعلی را مستعمل و جنس خارجی را نو حس می کند و به سراغ آن می رود.

مسئولین آن زمان تلویزیون، نمی فهمیدند چرا باید مستندی مثل اینجا آفریقاست تولید شود

در ادامه رامین فاروقی، با بیان تجربه پخش مستند «اینجا آفریقاست» که در سال های میانی دهه 70 از سیما پخش شد، گفت: مستند اینجا آفریقاست زمانی از تلویزیون پخش شد که مخاطب فقط به اندازه دو شبکه حق انتخاب داشت و تا آن زمان مستندی با درونمایه جهانگردی که روایتگر آن یک زن باشد و تصویری متفاوت از مردم افریقا بخواهد معرفی کند سابقه تولید و پخش نداشت؛ اما باز هم با این اوصاف در نخستین موعد پخش با بی مهری سیما مواجه شد و مستند آنطور که می خواستیم پخش نشد. اما در سری دوم پخش مستند خیلی خوب دیده شد و الان تقریبا همه بزرگترها که تلویزیون دهه هفتاد را درک کرده اند این مستند را دیده اند و خاطرشان هست.

از معمای شاه تا مستند رضاشاه

پس از پخش گزارشی از نظرات مردم راجع به جایگاه مستند در تلویزیون، و بیان اینکه بسیاری از مستندهای معروف شبکه های فارسی زبان خارجی را مردم دیده اند؛ بحث به سراغ دلایل موفقیت مستندهایی همچون رضاشاه و انقلاب اسلامی کشیده شد؛ در همین راستا رامین فاروقی گفت: یکی از مهمترین دلایل موفقیت این مستندها این است که پیامشان در سطح پنهان تری آشکار می شود، یعنی به جای دیدن قضاوت آشکار در جملات می بینیم که از ساختار پرسش در نگارش گفتارمتن این مستندها استفاده شده است.

وی افزود: دلیل مهم تر موفقیت این مستندها این است که وقتی ما به سراغ اسناد در دسترسمان از بیان تاریخ نمی رویم، انجام چنین کاری از سوی رقبا باعث متفاوت جلوه کردن کارشان و اقبال مخاطب می شود. در واقع این شبکه ها با زدن حرفی متفاوت نسبت به  قرائت رسمی داخلی و قدری پوشاندن نظرات صریح خود، و همچنین زمان شناسی و تبلیغ مناسب، توانسته اند مخاطب را به سمت محصول نه چندان با کیفیت اما متفاوت خود سوق دهند.

گفتنی است، برنامه «سوژه» با اجرای محمدصادق باطنی و تهیه شده در مدرسه هنر و رسانه آینه، نخستین برنامه تخصصی مستند ویژه پخش اختصاصی از آپارات است که در آستانه جشنواره سینماحقیقت پخش آن از 6 آذر ماه 95 آغاز شده است.

علاقه مندان می توانند اولین قسمت برنامه «سوژه» را از http://aparat.com/suozhe دانلود کنند.

ارسال نظر

چرا سلبریتی‌های ایرانی باید بیش از همه نگران ورود «پول کثیف» به سینما باشند؟

پول کثیف و سینمایی که شاید دیگر نباشد!/ ورود سرمایه‌های مشکوک چه تاثیری بر آینده صنعت فیلمسازی در ایران خواهد داشت؟

ابوبکر بغدادی در پیام روز گذشته خود چه گفت؟

ابوبکر بغدادی خلیفه خودخوانده گروه تروریستی وهابی داعش برای نخستین بار بعد از سال ۲۰۱۴ در برابر دوربین ظاهر شد. آخرین بار او در میانه سال ۲۰۱۴ در خطبه‌ای در مسجد نوری موصل، خلافت خود را اعلان کرده بود و از آن پس هیچ تصویری از وی منتشر نشده بود.

​کنکاشی پیرامون مفهومِ «دینداران در خدمت جامعه»

ضعفِ جدی در بازنمایی رسانه ایِ صحیح (و نه شتاب زده و هیجان زده با چاشنی التهاب و اثبات) فعالیت ها و دغدغه های این طیف و از سوی دیگر پررنگ شدنِ برخی ضعف ها و خطاها در معدود و محدود بخش ها و چهره های این طیف عامل دیگری است که به شکل گیری تصورِ فاصله میان جامعه و دینداران منجر شده است. فاصله ای که در مدل های تندتر دشمنی نیز تصویر می شود.

تظاهرات گسترده اهالی دیرالزور علیه اشغالگری کردها

اهالی شهرها و روستاهای تحت سیطره شبه‌نظامیان کرد در بخش شرقی استان دیرالزور، طی سه روز اخیر علیه اشغالگری کردها به شورش و تظاهرات دست زده‌اند. این اعتراضات ابتدا از تجمع اعتراضای روز شنبه در شهر «البصیره» آغاز شد.

مهم‌ترین مطالب سرویس

چرا سلبریتی‌های ایرانی باید بیش از همه نگران ورود «پول کثیف» به سینما باشند؟
پول کثیف و سینمایی که شاید دیگر نباشد!/ ورود سرمایه‌های مشکوک چه تاثیری بر آینده صنعت فیلمسازی در ایران خواهد داشت؟
داستان عجیب از زندگانی شهید مدافع حرم
فیلم: از خالکوبی و قلیان تا شهادت
اهدای عواید حاصل از فروش بلیت و محصولات فرهنگی به هموطنان سیل‌زده
جشنواره جهانی فیلم فجر «سفیر مهربانی» هلال احمر شد
دبیر چهاردهمین جشنواره بین‌المللی رادیو خبر داد
حضور مهمانان خارجی در جشنواره بین‌المللی رادیو و اجلاس جهانی صدا
۱۹ فروردین و حکاکی انگشتر؛
خرافه یا واقعیت؟ شرف الشمس چیست؟
مدیرکل عتبات سازمان حج و زیارت در گفت‌وگو با فارس:
مابه‌التفاوت هزینه سفر به عتبات به زائران بازگردانده می‌شود
شایعه است! / هرچه وزارت اطلاعات بگوید قبول دارم
توضیح ضرغامی درباره خروج آرشیو صداوسیما در دوران ریاستش
تحلیلی بر مهمترین نقاط قوت و ضعف سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر
صعود جوانان، سقوط پیشکسوت‌ها!
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین