سینماتک پانتئون بایادی از لوون هفتوان افتتاح شد

عنوان

اولین سلسله نشست‌های سینماتک پانتئون در خانه‌ی اندیشمندان علوم انسانی با نمایش و تحلیل و بررسی فیلم «پرویز» ساخته‌ی مجید برزگرو با یادی از لوون هفتوان آغاز شد.

- اخبار فرهنگی -

به گزارش باشگاه خبرنگاران پویا، سینماتک پانتئون مجموعه ای غیرانتفاعی است که با همت چند تن از علاقمندان و دست اندرکاران و پژوهشگران سینما راه اندازی شده است. این سینماتک با هدف رشد و ارتقای نگاه مخاطبین جدی سینما با دستمایه قرار دادن آثار معاصر سینمای ایران و جهان با نگاهی بینارشته ای به سینما سعی در ایجاد گفتمانی متفاوت در وضعیت معاصر نقد و تحلیل فیلم در  ایران دارد. زینب لک و محمدحسین میربابا دبیران سینماتک پانتئون و مجید باقرزاده مدیر اجرایی و فرهنگی آن اقدام به  راه اندازی این مجموعه کردند  که در قدم اول با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی اکران و تحلیل فیلم «پرویز» را دربرداشت. در این پنل محمدحسین میربابا فیلمساز، نویسنده و پژوهشگر سینما همراه با دکتر آرش حیدری جامعه شناس و مترجم به عنوان سخنران به تحلیل و بررسی فیلم «پرویز» پرداختند.مجید برزگر کارگردان اثر نیز در پنل حضور داشت و بعد از سخنرانی ها به گفتگو با مخاطبین پرداخت.

برنامه اکران فیلم های جشنواره فجر در سینمای رسانه اعلام شد+عکس

پنل با عنوان «پرویز قواره ای خارج از قاعده» و با قرائت مانیفست سینماتک پانتئون توسط زینب لک آغاز شد. سپس با یادی از زنده یاد  لوون هفتوان و خوانش متنی برای لوون توسط پوریا نوری «عکاس سینما» و کلیپی از آخرین عکس های «لوون هفتوان» که توسط پوریا نوری به ثبت رسیده است به نمایش درآمد. در آغاز پنل سخنرانی ها، محمدحسین میربابا از اهمیت فیلم «پرویز» در سینمای معاصر ایران در مقایسه با فیلم هایی که داعیه دار سینمای اجتماعی هستند سخن گفت.مهم ترین فاکتور این فیلم در پیوند با وضعیت اجتماعی معاصر به بازنمایی شهر و موقعیت اجتماعی در این فیلم بازمی گردد.

میربابا با بیان دو مؤلفه ی کالبد شهر و روح شهر در پرداخت به آن در سینمای ایران، «پرویز» را در هردو زمینه نسبت به نمایش شهر و اجتماع فیلم موفقی دانست. یعنی هم موقعیت مجتمع مسکونی به عنوان واحدی از شهر و هم روح و معنای زندگی شهری به عنوان ساحتی از اجتماع مدرن در این فیلم بخوبی نمایش داده شد. از این نظر «پرویز» محافظه کاری بیشتر فیلم های دو دهه ی اخیر سینمای ایران را ندارد. فیلم هایی که با فاصله گرفتن از نمایش کالبد شهر تنها به نمایش روابط میان افراد در قالب «درام های آپارتمانی» روی آورده اند. آن هم با داستان های تکراری، استفاده از عنصر تعلیق و روابط محدود میان چند کاراکتر. اما پرویز با دست مایه قرار دادن یک داستان ساده و بدور از تعلیق های ملودراماتیک، خود وضعیت را مسئله مند کرده است. ازاین نظر «پرویز» با شراط تاریخی-اجتماعی معاصر خودش پیوند مستقیم برقرار کرده است.

در ادامه میربابا به تحلیل خودِ فیلم روی آورد و سه وضعیت را برای این فیلم درنظر گرفت که به مرور درام با حرکت کاراکتر پرویز این سه وضعیت متفاوت را بوجود آورده است. 1) وضعیت سکون(کاراکتر مطیع) 2) وضعیت تغییر(کاراکتر سرگردان) 3)وضعیت طغیان(کاراکتر عاصی) هر سه وضعیت پیوند با موقعیت اجتماعی دارد. یعنی بازتاب شرایط اجتماعی از یک وضعیت ساکن به وضعیت طغیان است. پرویز بازنمایی نظام پدر-شاه است.

میربابا بیان داشت پرویز به بازتولید شرایط اجتماعی که در آن رشد یافته روی می آورد. او کم کم به یک کنترل گر تبدیل می شود. مانند رفتارش با نگهبان زیردستش در پاساژ و یا شیفت رفتاری او با پسر همسایه. این ها همگی محصول جامعه پدرسالار است. پس سایه ی پدر هیچ گاه از سر پرویز کم نمی شود و او برای انتقام از پدر دست به زدودن شباهت های با پدر در جامعه ی اطرافش می زند. مانند رفتاری که با پیرمردهای فیلم می کند.پس شورش علیه این جامعه با ابزار خود این جامعه صورت می گیرد. استیلا و سرکوب.

درادامه او مواجهه ی پرویز با سه پیرمرد و رفتار خشن او درقبال آن ها را ناشی از میل پرویز به انتقام از پدرش دانست.چراکه هرکدام از آن سه پیرمرد حامل نشانه ای از رفتار سرکوبگر پدر با پرویز بودند. پرویز تمام جایگزین های پدر را آزار می دهد و درآخر دست به کشتن آن ها می زند. پرویز انتقامش از پدر را از جایگزین های او می گیرد. مانند فروختن پیرمرد داخل پاساژ که منجر به اخراجش می شود. حبس کردن پیرمرد صاحب آپارتمان در انباری و سرآخر کشتن پیرمرد آشنای قدیمی در مغازه ی خشکشویی اش.

میربابا به تعریفی از خانه و کارکرد آن در فیلم پرداخت. خانه به عنوان عنصر بازنمایی وضعیت: تفاوت خانه ی پدری با خانه ی استیجاری(مکان تبعید) پرویز. خانه پدری تمیز و مرتب و شیک و خانه استیجاری هم چون تبعیدگاه کثیف و خرابه و غیرقابل سکونت. ویرانی خانه ی جدید بر ایجاد حس ویران کننده ی همه چیز در پرویز اثر گذاشته است. خانه ی پدری سرپناه و مأمن است و خانه ی تبعیدی حسی از در پرویز بوجود می آورد. بیگانگی که نمودش در طغیان پرویز است. پرویز با طغیان علیه تمام عناصر گذشته ابتدا سعی در بازیابی آن ها داشت. اما با ازدست رفتن امیدش به بازیابی طغیان از بازیابی به ویران کردن تبدیل شد.

یکی دیگر از مباحثی که توسط میربابا مطرح شد مسئله ی خشونت در این فیلم و نحوه ی بازنمایی آن در قیاس با نمونه ی بارز در تاریخ سینما یعنی میشائیل هانکه بود. خشونت در فیلم های هانکه سابجکتیو و در پرویز آبجکتیو است. کاراکترهای هانکه بدون یک دلیل و عامل مشخص خارجی دست به خشونت می زنند و این خشونت وضعیتی درون ماندگار داشته که به نقد هانکه بر مدرنیته بازمی گردد. به نوعی به زعم هانکه این خشونت در نهاد مدرنیته وجود دارد. اما خشونت در «پرویز» به واسطه ی طرد شدن او از اجتماع و میل وی به بازگشت به اجتماع است.پرویز برای این کار ابتدا تلاش می کند تا به آغوش پدر بازگردد. مانند کشتن سگ های مجتمع به دلیل انزجاز پدر از آن ها. اما زمانی که راه بازگشت را مسدود می بیند سعی در بازتولید موقعیت پدر در رفتارهای خودش دارد. از این رو به موجودی کنترل گر تبدیل می شود. مانند سخت گیری به نگهبان زیر دستش و یا تغییر رفتارش با پسر همسایه. از این نظر خشونت پرویز هم ابزاری برای بازگشتش به اجتماع و هم وسیله ای برای جایگزینی موقعیت پدر نزد خودش است.

میربابا در آخر به تحلیل فرم اثر در پیوند با مضامین و محتوای آن پرداخت. فرم و ریتم یکنواخت اثر از ابتدا تا انتها نشان از حرکت آرام و خزنده ی پرویز دارد. ویرانی از درون اتفاق می افتد و به همین دلیل این ویرانی کمتر نمود بیرونی دارد و فیلمساز این را با حفظ ریتم و همگن بودن فرم فیلم از ابتدا تا انتها رعایت کرده است. دگردیسی شخصیت پرویز در این فیلم  بدون کمترین تغییر در فرم اثر و همچنین در بازی کاراکتر پرویز با بازی لوون هفتوان بچشم می آید.مجید برزگر با انتخاب ریتمی یکدست و دکوپاژی متوازن از ابتدا تا انتهای فیلم تماشاگر را با دودنیای متفاوت روبرو می کند. درواقع ما از یک دنیای آرام و مطیع ناگهان به دنیایی غیر عرف و خشن پرتاب نمی شویم.بلکه روند حرکت مخاطب همراه با فیلم به آرامی بالارفتن پرویز از پله های مجتمع مسکونی است. با همان نفس نفس زدن ها و اجبار حمل هیکل فربه او. همچنین حضور دوربین درون موقعیت ها که با تکنیک دوربین روی دست نشان داده می شود تماشاگر را بدون واسطه وارد دنیای پرویز می کند. حرکات دوربین و همچنین ریتم اثر برگرفته از موقعیت فیزیکی خاص پرویز است که این موقعیت به وضعیت و جایگاه او در اجتماع بازمی گردد. درنهایت فیلم بازتاب موقعیت معاصر جامعه خودش ایست. یک وضعیت پدرسالار.

آرش حیدری فیلم را در خوانش منطبق با مفهوم «هنر فرودستان» مورد خوانش قرار داد. فرودست در سازوکار هنر در ایران کجا ایستاده است؟ میدان هنر و سینما در ایران بر اساس نظریه اسپیواک توان سخن گفتن به فرودست نداده است. فرودست تنها زمانی که با نظم مستقر تطبیق داده شود امکان بروز و ظهور دارد. فرودست در سینمای معاصر ایران عمدتاً درسازوکاری که فرادستان تبیین می کنند دیده شده اند. فرودستی که عاشق می شود یا می خنداند و... اما این خنده با خنده ای که فیگوری مانند چاپلین ایجاد می کند متفاوت است. خنده ای که چاپلین در نمایش فرودستان می گیرد بواسطه ی برهم زدن نظم مستقر است. خنده ی سینمای معاصر ایران خنده ای سادیستی است. یعنی خشونت عریانی است که خودش را در قالب خنده ای که همچون قهقهه ای بر سر فرودست آوار می شود نشان داده است. فرودست در بیشتر لحظات سینمای ایران توان سخن گفتن ندارد.این وجهی ایدئولوژیک دارد. نه درشکل سنتی و کلاسیک آن. این ایدئولوژی مدرنیستی است. ایدئولوژی ای که برگرفته از «نمی گذارد»ها است. میدان هنر نیز با بهانه ی همین ایدئولوژی عملاً فرار به جلو می کند. این ایدئولوژی در کنار سانسور، جهانِ فرودستان را نادیده گرفته است. از این حیث «پرویز» در زمینی ایستاده است که به جرأت آن را در ژانر فرودستان قرار می دهد. همچون یک هستی متعینی که در فضا-زمان زیست شهری بروز پیدا کرده است. در فضا-زمان شکل دادن اندیشه و هنر در ایران معاصر ما با یک قیچی ای مواجه هستیم که محصول موضع معرفتی ما به جهان است.این قیچی درصدد تفکیک درون از برون است. نمونه های عرفانی امروز در تفکیک این جهان درون از برون نقش ایفا می کنند. یعنی ما با یک بدن ایزوله مواجهیم که این بدن ایزوله در بهترین حالت ممکن در تصادم با بدن دیگر یا عشق رمانتیک خلق می کند یا محصولات مبتذل موسیقایی روز را.  و یا ژانری که خودش را تحت عنوان سینما یا رمان عاشقانه تعریف می کند. دراینجا درون از بیرون و واقعیت اجتماعی جدا شده است. «پرویز» این استعاره را برهم می زند. یعنی درون و بیرون نه به عنوان دوچیز مجزا از هم بلکه به عنوان یک هستی واحد درنظر گرفته می شود. در اینجا «هستی» یک چیز  واحد است. این هستی در فیلم در نسبت پرویز و شهر و آپارتمان و فضاهای متصل به هم است در یک ریتم یکنواخت و هن و هن و بک گراند یکدست. حیدری معتقد است فیلم از آغاز خشن است. از همان مواجهه ی پدر با پرویز و فرامین او. اما دو شکل متفاوت را شاهد هستیم. خشونت پدری اودیپال که بر پرویز حکم می راند. خشونتی که فضا را پر از دور ریختنی می کند. و پرویز یک موجود دور ریختنی است. موجودی که پس از دور ریختن کم کم ساخته می شود. اما چرا پرویز محافظه کار می شود؟ پرویز به عنوان موجودی برون افتاده از این چرخه ی خشونت هولناک به واسطه ی تلاش برای بازگشت به درون همین چرخه و نه نفی آن دست به طغیان می زند. از این نظر طغیان پرویز طغیانی یکسر ارتجاعی است. طغیانی که از آن دست که در تروریسم می بینیم. مثلا داعش خودش را در مقام نفی نظام جهانی توضیح می دهد. اما درعمل صورت وارونی از همین چرخه است. «پرویز» ساخت داستانی دارد که اُدیپال است و تا آخر هم ادیپال باقی می ماند. یعنی پدری سلطه گر و نیرویی در فرزند طرد شده که باعث شده تا بجای نفی پدر به عنوان جایگزینی برای پدر درنظر گرفته شود. پس طغیان در پرویز وجهی پوزیتیو ندارد، بلکه شکلی از ارتجاع و به قهقرا رفتن در آن مشاهده می شود. که بازتولید چرخه ی خشونت حاکم بر فیلم است. دقیقاً جایی که فرودست زبان به سخن گفتن باز می کند فیلم تمام می شود. در تقابل با نمونه ی مطرح خارجی می توانیم از فیلم «داستان کوتاهی درباره قتل» ساخته ی کیشلوفسکی نام ببریم. در آن فیلم زمانی که فرودست به سخن درمی آید می توان نفی تمام قد سیستم قضایی که سعی در معدوم کردن فرودست را دارد دید. حیدری در ادامه از دلیل خودش در نقد «پرویز» گفت. به زعم ایشان اثری را می توان نقد کرد که در زمین زیبایی شناسی و زمین هنر قرار دارد . یعنی اثری که در میدان سینمای فرودستان است. از این نظر نقد این فیلم تحسین این فیلم به شمار می رود. «پرویز» به اندازه ی کافی رادیکال نیست و فیلم های ادیپال درکل رادیکال نیستند.

در ادامه ی نشست مجید برزگر کارگردان فیلم از برگزاری این نشست قدردانی کرد و به گفتگو با مخاطبین پرداخت . برزگر از لوون هفتوان و علی رامز دو بازیگر مرحوم فیلم نیز یاد کرد.

منبع: تسنیم

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

چرا سلبریتی‌های ایرانی باید بیش از همه نگران ورود «پول کثیف» به سینما باشند؟

پول کثیف و سینمایی که شاید دیگر نباشد!/ ورود سرمایه‌های مشکوک چه تاثیری بر آینده صنعت فیلمسازی در ایران خواهد داشت؟

ابوبکر بغدادی در پیام روز گذشته خود چه گفت؟

ابوبکر بغدادی خلیفه خودخوانده گروه تروریستی وهابی داعش برای نخستین بار بعد از سال ۲۰۱۴ در برابر دوربین ظاهر شد. آخرین بار او در میانه سال ۲۰۱۴ در خطبه‌ای در مسجد نوری موصل، خلافت خود را اعلان کرده بود و از آن پس هیچ تصویری از وی منتشر نشده بود.

​کنکاشی پیرامون مفهومِ «دینداران در خدمت جامعه»

ضعفِ جدی در بازنمایی رسانه ایِ صحیح (و نه شتاب زده و هیجان زده با چاشنی التهاب و اثبات) فعالیت ها و دغدغه های این طیف و از سوی دیگر پررنگ شدنِ برخی ضعف ها و خطاها در معدود و محدود بخش ها و چهره های این طیف عامل دیگری است که به شکل گیری تصورِ فاصله میان جامعه و دینداران منجر شده است. فاصله ای که در مدل های تندتر دشمنی نیز تصویر می شود.

تظاهرات گسترده اهالی دیرالزور علیه اشغالگری کردها

اهالی شهرها و روستاهای تحت سیطره شبه‌نظامیان کرد در بخش شرقی استان دیرالزور، طی سه روز اخیر علیه اشغالگری کردها به شورش و تظاهرات دست زده‌اند. این اعتراضات ابتدا از تجمع اعتراضای روز شنبه در شهر «البصیره» آغاز شد.

مهم‌ترین مطالب سرویس

چرا سلبریتی‌های ایرانی باید بیش از همه نگران ورود «پول کثیف» به سینما باشند؟
پول کثیف و سینمایی که شاید دیگر نباشد!/ ورود سرمایه‌های مشکوک چه تاثیری بر آینده صنعت فیلمسازی در ایران خواهد داشت؟
داستان عجیب از زندگانی شهید مدافع حرم
فیلم: از خالکوبی و قلیان تا شهادت
اهدای عواید حاصل از فروش بلیت و محصولات فرهنگی به هموطنان سیل‌زده
جشنواره جهانی فیلم فجر «سفیر مهربانی» هلال احمر شد
دبیر چهاردهمین جشنواره بین‌المللی رادیو خبر داد
حضور مهمانان خارجی در جشنواره بین‌المللی رادیو و اجلاس جهانی صدا
۱۹ فروردین و حکاکی انگشتر؛
خرافه یا واقعیت؟ شرف الشمس چیست؟
مدیرکل عتبات سازمان حج و زیارت در گفت‌وگو با فارس:
مابه‌التفاوت هزینه سفر به عتبات به زائران بازگردانده می‌شود
شایعه است! / هرچه وزارت اطلاعات بگوید قبول دارم
توضیح ضرغامی درباره خروج آرشیو صداوسیما در دوران ریاستش
تحلیلی بر مهمترین نقاط قوت و ضعف سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر
صعود جوانان، سقوط پیشکسوت‌ها!
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین